Muzeum Lotnictwa i Astronautyki Le Bourget – Francja

Lotnisko Le Bourget, założone jako lotnisko wojskowe podczas I wojny światowej, rozpoczęło działalność komercyjną w 1919 roku i pozostało jedynym lotniskiem Paryża aż do budowy portu lotniczego Orly w 1932 roku. Stało się światowo znane w 1927 roku jako miejsce lądowania Charlesa Lindbergha po jego historycznym, samotnym przelocie przez Atlantyk na pokładzie samolotu Spirit of St. Louis. 25 czerwca 1940 roku Adolf Hitler rozpoczął tutaj swoją pierwszą i jedyną wizytę w Paryżu, towarzyszyli mu m.in. Albert Speer oraz członkowie świty. W 1977 roku lotnisko Le Bourget zamknięto dla międzynarodowego ruchu pasażerskiego, a w 1980 roku również dla ruchu regionalnego. Do dziś obsługuje ono jednak zarówno krajowe, jak i międzynarodowe lotnictwo biznesowe. W 1975 roku otwarto na jego terenie Musée de l’Air et de l’Espace – główne państwowe muzeum lotnictwa i kosmonautyki Francji. Jego historia jest jednak znacznie dłuższa: muzeum założono już w 1919 roku, a jest ono jednym z najstarszych i największych muzeów lotnictwa na świecie. Zbiory zaczęto gromadzić jeszcze wcześniej, od 1880 roku, kiedy pozyskano pierwsze eksponaty związane z balonami i eksperymentami aeronautycznymi. Po I wojnie światowej, w 1919 roku, muzeum oficjalnie powołano do życia, aby zachować samoloty bojowe oraz pamiątki po francuskim lotnictwie. Początkowo nie posiadało ono stałej siedziby. Kolekcję przechowywano w kilku obiektach wojskowych, głównie w kompleksie aeronautycznym Chalais-Meudon (1919–1920), założonym w 1793 roku. Tam gromadzono i dokumentowano pierwsze eksponaty. Część większych samolotów umieszczono natomiast w hangarach wojskowych w Issy-les-Moulineaux (1919–1921), jednym z najstarszych lotnisk Francji, gdzie możliwa była ich konserwacja. W 1921 roku muzeum otrzymało reprezentacyjną przestrzeń w paryskim Grand Palais, gdzie po raz pierwszy zaprezentowano stałą ekspozycję dostępną dla publiczności. W pierwszych latach działalności kolekcja muzeum powstała głównie z ogromnych zasobów sprzętu lotniczego pozostawionego po wojnie. Wśród eksponatów znalazły się myśliwce SPAD VII i SPAD XIII, dwupłatowce Nieuport 11, 17 i 24, bombowce Voisin III i V, samoloty szkolno-zwiadowcze Caudron G.3 i G.4 oraz Breguet 14 – jeden z najważniejszych francuskich samolotów bombowych i rozpoznawczych. Muzeum pozyskiwało także silniki, przyrządy pokładowe (m.in. wysokościomierze, busole, wczesne radiostacje), broń lotniczą oraz pamiątki po znanych pilotach. W 1936 roku muzeum musiało opuścić Grand Palais i ponownie funkcjonowało w rozproszeniu, głównie w Chalais-Meudon i Issy-les-Moulineaux. W czasie II wojny światowej kolekcję ewakuowano i rozdzielono między różne magazyny wojskowe, a część eksponatów ukryto poza Paryżem, m.in. w Normandii i Bretanii. Po wojnie muzeum nadal nie miało stałej ekspozycji; bogacąca się kolekcja była przechowywana głównie w Chalais-Meudon, Issy-les-Moulineaux oraz innych magazynach lotniczych pod Paryżem. W 1973 roku rozpoczęto przygotowania dawnego lotniska Le Bourget do roli siedziby muzeum, które ostatecznie otwarto w 1975 roku, udostępniając część ekspozycji. W latach 1981–1983 udostępniono zwiedzającym pełną infrastrukturę muzealną, w tym hangary i tereny zewnętrzne. Od 1981 roku Le Bourget jest gospodarzem Paris Air Show – największego salonu lotniczego na świecie. W latach 90. i 2000. rozbudowano część kosmiczną. W 2003 roku muzeum wzbogaciło się o dwie wielkie atrakcje: prototyp Concorde 001 oraz samolot Air France – Concorde F-BTSD. W kolejnych latach modernizowano przestrzenie wystawowe i otwierano nowe ekspozycje tematyczne. Obecnie muzeum posiada ponad 40 000 obiektów związanych z historią lotnictwa i kosmonautyki (samoloty, silniki, instrumenty pokładowe, dzieła techniki i sztuki), a także ośrodek dokumentacyjny z ponad 560 000 dokumentów. Kolekcja obejmuje ponad 400 samolotów, z czego około 120 jest prezentowanych publicznie w 9 halach i na ekspozycji zewnętrznej.
1. Hala Pioniereów Lotnictwa Najcenniejsze eksponaty obejmują:
– Blériot XI (1909) – samolot, na którym Louis Blériot jako pierwszy przeleciał kanał La Manche;
– Antoinette VII (1909) – uznawany za jeden z najpiękniejszych samolotów epoki pionierskiej;
– Deperdussin Monocoque (1912) – pierwszy samolot o aerodynamicznym kadłubie;
– Santos-Dumont Demoiselle – jeden z pierwszych lekkich samolotów w historii.
2. Hala I wojny światowej:
– Nieuport XI „Bébé”, jeden z najbardziej rozpoznawalnych myśliwców tego okresu;
– SPAD VII, na którym latał m.in. as Georges Guynemer;
– Voisin III – jeden z najcenniejszych bombowców francuskich tamtego czasu.
3. Hala Lotnictwa Międzywojennego:
– Bréguet XIX TF „Super Bidon – Point d’Interrogation”, jeden z najsłynniejszych samolotów rekordowych lat 20.
– Farman F.60 Goliath, jeden z pierwszych samolotów pasażerskich w historii.
4.Hala II wojny światowej:
– Morane-Saulnier MS.406 – podstawowy myśliwiec Francji w 1940 roku;
– Bloch MB.152 – kolejny francuski myśliwiec okresu kampanii francuskiej;
– Supermarine Spitfire – jeden z najsłynniejszych myśliwców alianckich;
– Curtiss P-40 Warhawk;
– Douglas C-47 Skytrain (Dakota) – jeden z najważniejszych samolotów transportowych II wojny światowej.
5. Hala Helikopterów:
– Pescara 2F (1925) – jedna z pierwszych działających konstrukcji wielowirnikowych;
– Cierva C.8L – kluczowy etap rozwoju wirnikowców;
– SO-1221 Djinn – jedyny seryjny śmigłowiec z napędem odrzutowym na łopatach.
6. Hala Prototypów:
– Leduc 0.10 – pierwszy na świecie samolot napędzany silnikiem strumieniowym;
– SNCASO SO.6000 Triton – pierwszy francuski odrzutowiec;
– Dassault Mystère IV A – pierwszy francuski myśliwiec, który przekroczył barierę dźwięku;
– Sud-Ouest SO.9000 Trident – samolot o hybrydowym napędzie (silnik odrzutowy i dwa rakietowe).
7. Hala Lotnictwa Wojskowego po 1945 r.
– Dassault Mirage 2000 – pierwszy francuski myśliwiec czwartej generacji;
– Republic F-84F Thunderstreak;
– Dassault Étendard IV – pokładowy samolot myśliwsko-szturmowy lotniskowca Clemenceau;
– Dassault Mystère IV – jeden z pierwszych bojowych odrzutowców Francji.
8. Hala Concorde:
W hali Concorde znajdują się dwa egzemplarze tego naddźwiękowego samolotu: prototyp Concorde 001 (F-WTSS) oraz Concorde F-BTSD „Sierra Delta”. Egzemplarze ustawiono tak, że zwiedzający przechodzą przez oba samoloty po kolei.
9. Hala Kosmosu:
Hala kosmiczna o powierzchni 2500 m² prezentuje modele i makiety satelitów oraz sond kosmicznych, a także kapsułę Sojuz T-6.
Na zewnętrznym tarmacu znajdują się m.in. rakiety Ariane 1 i Ariane 5 w skali 1:1 oraz udostępniony do zwiedzania Boeing 747-128. Obecnie eksponowany jest tam również Airbus A380 MSN4 (WWDD), prototypowy egzemplarz przekazany muzeum 14 lutego 2017 roku, który nie był jeszcze dostępny podczas mojej wizyty.