Norsk Vegmuseum – Norwegia
Jest to najczęściej odwiedzane przeze mnie muzeum w Norwegii i to nie tylko dlatego, że wstęp jest darmowy. To jedno z największych muzeów techniczno-przemysłowych w Norwegii. Pierwszy raz, o ile dobrze pamiętam, byłem tam w 2004 roku i od tego czasu mogłem obserwować, jak ogromną metamorfozę przeszło to muzeum. Zostało założone w 1992 roku przez Stowarzyszenie Przyjaciół Budowy Dróg, a obecnie jest zarządzane przez Statens vegvesen – Norweski Zarząd Dróg Publicznych. Jeszcze przed oficjalnym otwarciem zbiory były gromadzone już od 1970 roku. Gdy odwiedziłem muzeum po raz pierwszy, wiele maszyn wyglądało jak porzucone na rozległym terenie i często znajdowało się w niezbyt dobrym stanie technicznym. Z biegiem lat teren był coraz lepiej uporządkowany, a ekspozycje robiły coraz większe wrażenie. Obecnie muzeum oferuje około 4000 metrów kwadratowych powierzchni wystawienniczej oraz duży park muzealny z maszynami, sprzętem i zabytkowymi budynkami, takimi jak dworzec autobusowy, pensjonat, posterunek drogowy z kuźnią i warsztatem, sklep wielobranżowy z lat 50. XX wieku oraz stacja benzynowa Mobil z lat 60. XX wieku. Pierwotnie stacja ta została wybudowana w Lillehammer w 1934 roku pod nazwą NOR, a dopiero w 1960 roku stała się częścią sieci Mobil. W części plenerowej można zobaczyć ogromne maszyny budowlane, między innymi 120-tonową wywrotkę oraz około 218-tonową koparkę. Na terenie muzeum znajduje się również tunel skalny. Całość muzeum składa się z trzech głównych części. Pierwsza to Muzeum Drogownictwa, pokazujące rozwój norweskich dróg od czasów wikińskich po współczesność. Można tam zobaczyć dawne maszyny drogowe, pługi śnieżne, sprzęt do budowy mostów oraz ekspozycje poświęcone ludziom pracującym przy budowie dróg. Wystawy są interaktywne. Jedną z atrakcji jest film przedstawiający most z okresu II wojny światowej, wyświetlany na plandece ciężarówki z tamtych lat. W pewnym momencie dzwoni telefon — po jego odebraniu odwiedzający mogą uruchomić detonator ręczny, a wtedy na ekranie następuje symulacja wysadzenia mostu. Druga część to Muzeum Historii Pojazdów, otwarta 9 czerwca 2019 roku. Znaczna część kolekcji została przeniesiona z zamkniętego w 2015 roku Norsk Kjøretøyhistorisk Museum w Lillehammer. Znajduje się tam około 80 zabytkowych pojazdów oraz około 60 motocykli, motorowerów i rowerów z XX wieku. Szczególnie ciekawe są norweskie prototypy i próby produkcji samochodów, których w historii norweskiej motoryzacji było około 20. Można zobaczyć między innymi „Trolla” z Telemarku, którego wyprodukowano jedynie 6 egzemplarzy, Bjeringa z Gjøvik — również w liczbie 6 sztuk, elektrycznego „Thinka”, którego powstało około 2,5 tysiąca egzemplarzy, ciężarówkę STABIL, której pierwsze egzemplarze wyprodukowane w 1919 roku miały napęd elektryczny, oraz ogromnego sześciokołowego Mustada „Giganten” z 1917 roku, istniejącego prawdopodobnie tylko w jednym egzemplarzu. Trzecia część to Muzeum Wysadzania Skał — wyjątkowa ekspozycja umieszczona w 245-metrowym tunelu skalnym. Pokazuje historię drążenia tuneli i wysadzania skał, niezwykle ważnych w kraju pełnym gór i fiordów. Można tam zobaczyć ogromne maszyny budowlane oraz efekty specjalne imitujące pracę pod ziemią. Latem organizowane są pokazy i atrakcje rodzinne. W zbiorach muzeum zarejestrowano ponad 20 tysięcy obiektów. Choć większość z nich przechowywana jest w magazynach, i tak jest tam tyle do oglądania, że bez problemu można spędzić w muzeum znaczną część dnia.
