Kilometr zero – Norwegia

Opublikowano: 31.01.2026
Ilość wyświeteleń:
Lokalizacja: Oslo

W centrum Oslo, na wzgórzu Solli, znajduje się budynek dawnego obserwatorium astronomicznego, wzniesiony w latach 1831–1833. Był to pierwszy gmach naukowy Uniwersytetu w Oslo i przez ponad sto lat pełnił funkcję najważniejszego ośrodka astronomii i geodezji w Norwegii. W XIX wieku Observatoriet stało się krajowym punktem odniesienia dla pomiarów geograficznych. Profesor Christopher Hansteen prowadził tu obserwacje astronomiczne, dzięki którym wyznaczano dokładne współrzędne Oslo oraz ustalano czas urzędowy. Szczególne znaczenie miała tzw. oslońska linia południka zerowego (nullmeridian). Przez około 145 lat wyobrażona linia południka przebiegała od Bieguna Północnego, przez Observatoriet, aż do Bieguna Południowego i służyła jako krajowy punkt odniesienia dla map, pomiarów geodezyjnych oraz określania długości geograficznej. Przez wiele lat wiele państw korzystało z własnych południków zerowych, co powodowało trudności w nawigacji, kartografii oraz ustalaniu czasu. Dopiero podczas Międzynarodowej Konferencji Południkowej w 1884 roku za światowy południk zerowy uznano południk przebiegający przez Greenwich. Observatoriet w Oslo pełniło również funkcję historycznego punktu kilometra zero, od którego wyznaczano odległości drogowe wychodzące ze stolicy. Prowadzono stąd także pomiary geodezyjne, które stały się podstawą opracowywania dokładnych map Norwegii i wyznaczania położenia miejscowości na terenie całego kraju.